Historie; Creoolse en Cajun cultuur.

De muziek zou je in de volgende omschrijving kunnen samenvatten;

Een levenspassie voortgekomen uit allerhande muzikale elementen, welke deze volkeren tegen kwamen op hun weg naar vrijheid.

De Cajuns vestigde zich als Franse pioniers rond 1600 in de Canadese provincie Arcadia. Bij de Europese oorlogen tussen de Fransen en de Engelsen, waren ook de koloniën betrokken. In 1763 werden de Fransen verslagen door de Engelsen, ook Arcadia ging over in Engelse handen. De Arcadians (later verbasterd tot Cajuns), verspeelden alles wat ze tot dan toe hadden opgebouwd.

Louisiana was Frans gebied vanaf 1700.
In oude barkassen werden de Arcadians verscheept naar Louisiana, velen haalden het niet. De overlevenden vestigde zich in het midden en westen, en gingen door met hun boeren bestaan.

In 1803 verkocht Napoleon Louisiana aan de Verenigde Staten voor $15 miljoen. In 1912 werd de Franse taal verboden, dit heeft geduurd tot 1968, daarna mocht weer Frans onderwijs worden gegeven.

Eind twintigste eeuw, wordt de Mardi Gras steeds populairder.
De buitenwereld ontdekt de Cajun Creool cultuur. De Cajun-keuken is populair. De muziek kun je op 3 manieren bekijken; historisch, cultureel, en sociaal. Via muziek uiting geven aan tegenslagen. Hard werken en nog meer muziek maken.

De meeste liedjes vinden hun oorsprong in Frankrijk, samen met geleende muziek zoals Ierse reels, mazurka's, polka's, ontstaat langzaam de huidige zo karakteristieke Cajun-muziek, vast beraden, met een grote hang naar onafhankelijkheid, kortom volks muziek van het platte land.

Vanaf begin zeventiende eeuw werden veel zwarte mensen naar Louisiana getransporteerd, om als slaaf te werken voor de rijke kolonisten aldaar. De slaven kwamen hoofdzakelijk uit West Afrika, en later ook uit de Caribische gebieden. De gekleurde bevolking  van Louisiana worden Creolen genoemd, vermenging met andere rassen zoals blanken, Indiaanse, Caribisch,  Frans, Engels etc.

Het woord creool komt uit het Spaans Crayola, wat staat voor veel gemengde kleuren. Na de slavernij leven de Creolen in hetzelfde gebied Zuid-West en midden Louisiana. Er waren velen gemengde huwelijken, en vaak wist met niet eens, is het een Creool of een Cajun?

De beide muziek-soorten begonnen zonder instrumenten;

Dansen, klappen en voeten stampen, gelijktijdig met het slaken van kreten, vaak als aanbidding van God. De Zydeco muziek is de oorspronkelijke muziek van de Frans sprekende Creolen. Het waren de Creolen die als eerste de Cajun-accordeon bespeelde ( geïntroduceerd door Duitse emigranten tussen 1840 en 1860)

Creolen en Cajuns kenden in het weekend hun gezamenlijke feesten, ze werden Les bal de maison , en later ook wel Fais do do genoemd. Amadé Ardoin een creool wordt de vader van de creoolse Cajun muziek genoemd, 1920-1930. Hij speelde beiden muzieksoorten, het verschil zat hoofdzakelijk in de begeleiding, de triangel voor de Cajun, en het wasbord voor de Zydeco muziek.

Zijn liedje Joly, werd door de Cajuns Joly Blon genoemd. Het volkslied van de Cajuns. Kreten zoals Ay-yee  door de Cajuns, en Et toi door de Creolen, zijn ontstaan door Indiaanse invloeden.

De naam Zydeco komt uit het Congolees Zai-co laga laga, en betekend dansen. De Cajun en Creoolse muziek kent een grote bloeiperiode in de twintig en dertiger jaren. Moderne instrumenten doen hun intrede. De oorspronkelijke Franse melodieën smolten samen met de syncopen van de blues en de Jazz muziek. In de zydeco-muziek maken de Caribische en Afrikaanse invloeden hun entréé.

De Cajun muziek wordt beïnvloed door de Country muziek, de fiddle wordt een standaard instrument naast de diatonische Cajun accordeon. De Zydeco wordt beïnvloed door de blues, de saxofoon ondersteund de chromatische accordeon. Tegenwoordig worden de instrumenten bij beide muziek-genres  gebruikt, terwijl de ritmes sterk uiteenlopen.



De geschiedenis  van de Zydeco in Europa 

door Henk Mutsaers

Op Zondag 7 juni 2009 had ik een interview met Jo van Strien voorafgaande aan het live optreden voor Zydeco Zity Radio van de Downtown Cajun Band in de Vondeling te Raamsdonksveer.

Waar ik nieuwsgierig naar was, hoe is de zydeco nu na die lange geschiedenis in Amerika naar Europa over gewaaid?

Jo van Strien; "Je moet weten dat de blues muziek mijn roots zijn en begin jaren tachtig was ik in Londen in een supergrote platenzaak met heel veel bluesrepertoire. De naam kan me even niet te binnen schieten. Daar vond ik ook een muzieksoort die ik niet kende: Zydeco! Op een LP stond een afbeelding van een zwarte artiest met een 120 knoppen accordeon die ik niet kende: Clifton Chenier. De muziek sprak mij enorm aan en ik heb alles wat er stond op dat gebied gekocht en thuis werkelijk grijs gedraaid".

Whow, blues op de accordeon!

"Dat is wat mijn gedachten waren, dit zou ik ook wel willen!" Jo speelde in die tijd in de River band. Waren die gelijk enthousiast? "Eh, nou nee, helemaal niet! Ik mocht één zydeco liedje spelen tijdens de optredens op accordeon; 'Tu le son ton ton' van Clifton Chenier, verder speelde ik gewoon op keyboard. Tijdens de optredens swingde de hele tent als we dat nummer speelde"

"Door verschillende privé omstandigheden stopte de River Band en ik speelde een half jaar geen muziek. We begonnen het echter te missen en belden elkaar weer eens op. Om tot een vervolg te komen lukte echter niet. Na verloop van tijd kwamen we echter tot een nieuwe groep met Rinus Fens, Johan Kieboom, Kees Emmen, Frits Loonen en Martin van Biesen. De gedachte was, Zydeco we zullen het eens proberen en de River werd de River Zydeco Band".

In discotheek de Positive Force vond het eerste 'try out' optreden plaats voor een volle bak. Jo; "Dat werd zo'n succes dat de eerste vijf jaar zo'n tachtig tot negentig optredens per jaar volgden. Al tijdens dat eerste optreden kwam Walter de Groot met het idee om aan de Zydeco muziek een festival te koppelen. Dat festival kwam er al in 1993".

Een jaar daarna ontstond in Frankrijk ook een festival met Cajun muziek in Saulieu waar Didier Lonjard een samenwerking aanging met de gemeente. Jo van Strien; "Het gelijktijdig ontstaan daar van een Cajun Festival was puur toeval. Ik hoorde ook dat er een Nederlandse band speelde; Cajun Compagnie. Na vijf jaar is echter Didier zelf met een Zydeco Band begonnen. Als je daar in Saulieu bent dan proef ik gewoon de nazaten van de oorspronkelijke Cajuns. Op het festival is zaterdag de top avond waar Cajun muziek de boventoon vormt. Vrijdag is daar een echte Zydeco avond geworden".

"In de zelfde periode kwam ook in Engeland de muziek aan de opervlakte. Niet zo vreemd echter als je weet dat de Engelsen Cajun minded zijn. Bovendien zijn Noord Frankrijk, Ierland, Schotland en Engeland Keltisch verbonden. Ook daar is het de Cajun muziek die populair is. We konden ook zien dat de Nederlandse groep Arcadian daar een enorme populariteit genoot en een viertal tournees heeft gemaakt".

"De Cajun & Zydeco muziek werd gespeeld door verschillende mensen die echter opgroeiden in dezelfde omstandigheden met de zelfde soris (moeilijkheden). De Creolen hebben het in feite geleerd van de blanken en de scheidslijn is vaak niet eens meer terug te vinden".

"Ook in de Scandinavische landen kende men veel folk festivals en je kan wel stellen dat er langzaam maar zeker een olievlek werking op gang is gekomen waarbij zowel de Cajun als Zydeco in grotere mate belangstelling aan het winnen zijn in Europa".